Eigenaarschap


 ‘Eigenaarschap van het leerproces’ klinkt mooi. Het wordt ook wel ‘zelfgereguleerd leren’ of ‘zelf verantwoordelijk leren’ genoemd. Veel leerkrachten zien het als het mooiste ideaal. Het kan ook veel opleveren: een hoger leerrendement en een betere werkhouding (aansluitend op 21st century skills), maar die resultaten worden lang niet altijd behaald. Sterker nog; soms ervaart men meer negatieve effecten.
 
Ligt dat aan het principe van eigenaarschap? Nee, absoluut niet. Het ligt aan de complexiteit ervan, waardoor het veel scholen niet lukt het op de goede manier vorm te geven / uit te voeren.
 
Leerlingen kunnen niet zomaar zelf het heft in eigen handen nemen. Ze moeten zich hierin ontwikkelen en hebben daarbij de leerkracht nodig. De leerkracht moet dus weten wat leerlingen nodig hebben om goed met eigenaarschap om te leren gaan (en dat kan per leerling verschillen). Daarnaast moet hij/zij kinderen op een goede manier kunnen aanspreken, motiveren, coachen en de juiste vaardigheden aan kunnen leren.
 
Ook zal het onderwijs anders vormgegeven moeten worden. Hiervoor zult u vragen moeten kunnen beantwoorden als: Hoeveel eigenaarschap geef ik leerlingen en op welk vlak? Hoe beheers ik als leerkracht toch voldoende het leerproces? In hoeverre spreek ik kinderen aan op hun eigen verantwoordelijkheid? Waar leg ik de balans tussen instrueren en coachen? Welke gevolgen heeft eigenaarschap voor het lesmateriaal? Hoe wordt het leerproces geregistreerd en welke rol krijgen de leerlingen daarin?
 
Lestijd Onderwijsadvies is de specialist op dit onderwerp. Wij helpen teams in elk stadium van hun ontwikkelproces. Het kan dus zijn dat u nog in een oriënterende fase zit of dat u al heel ver bent, maar niet voldoende positieve effecten merkt. Met onze begeleiding bereikt u wel dat eigenaarschap het leerrendement verhoogt een een betere werkhouding oplevert.
 
In het E-zine waarop u zich kunt abonneren geven we regelmatig praktische tips passend binnen eigenaarschap. Hieronder ziet u een voorbeeld hiervan:
 

Leren plannen en autonome motivatie

 
Om autonome motivatie te stimuleren is het belangrijk dat er door de leerlingen geen tijdsdruk ervaren wordt. Dat gaat vaak fout als leerkrachten hun leerlingen leren plannen.
 
Leren plannen is belangrijk voor het ontwikkelen van een zelfstandige werkhouding. Meestal krijgen leerlingen daarbij een bepaalde tijdslimiet waarin ze zelfstandig taken moeten maken. De meeste leerkrachten werken hier zodanig mee dat het slecht is voor de ontwikkeling van autonome motivatie. Je zult daar dus anders mee om moeten gaan. Daarvoor geef ik je de volgende tips:
 
1. Niet het werk af, maar het leerdoel behalen

Zowel bij jezelf als bij de leerlingen moet het bewustzijn zijn dat het er nooit om gaat dat het werk af is, maar dat het leerdoel behaald is. Dat leerdoel kan ook behaald zijn als het werk niet af is. Als leerkracht zul je de hoeveel en het soort werk af moeten stemmen op wat nodig is om het leerdoel te behalen. En als het leerdoel niet binnen die tijd te behalen is zul je meer tijd moeten geven (er eventueel later op terug komen) of het leerdoel bij moeten stellen.

  1. Beschikbare tijd geven en niet opleggen

De time timer is een handig instrument om te leren plannen, maar soms wordt (bij oudere kinderen) ook een tijdstip genoemd waarop het werk klaar moet zijn. De manier waarop je erover praat bepaalt of je tijdsdruk oplegt of niet. Als je het brengt als de tijd die we er nu eenmaal beschikbaar voor hebben om het leerdoel proberen te behalen dan is dat anders dan dat je zegt dat jij vindt dat het werk binnen die tijd af moet zijn.

  1. Leren plannen is ook een leerproces!

Bij het leren plannen kun je ook leren van je fouten. Wees je bewust dat dat ook een leerproces is. Richt feedback vooral op het eigen inzicht van de leerling in zijn leerproces.

  1. Toon betrokkenheid en begrip voor elke leerling

Voor het bevorderen van de autonome motivatie is een empathische houding nodig, waarbij elke leerling zich serieus genomen voelt. Als een leerling het dus niet lukt om zijn werk op tijd af te hebben heeft het geen nut om daar boos op te worden of druk uit te oefenen. Probeer er achter te komen wat de belemmering is volgens de leerling zelf.

lestijdboek-klein

Ja, stuur mij het gratis e-boek ‘Omgaan met verschillen’ en schrijf mij in voor de e-zine!

Na bevestiging van uw e-mailadres ontvangt u het gratis e-boek in uw inbox.

Daarnaast ontvangt u één keer per maand het inspirerende e-zine van Lestijd Onderwijsadvies, met praktische en toepasbare tips om de lestijd of uw werktijd buiten de lestijd beter te benutten.

 

We respecteren uw e-mail privacy. U kunt eenvoudig afmelden. Uw gegevens worden niet doorgegeven aan derden.